O różnorodności ochrony – konferencja promująca projekt „Ochrona bioróżnorodności rezerwatów przyrody Pomorza”

Data publikacji:  19-12-2016

13 grudnia 2016 r. w Polskiej Filharmonii Bałtyckiej im. Fryderyka Chopina odbyła się konferencja promująca projekt „Ochrona bioróżnorodności rezerwatów przyrody Pomorza”, dofinansowany ze  środków Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Pomorskiego na lata 2014-2020 z 11 Osi priorytetowej Środowisko, w ramach Działania 11.4 – Ochrona różnorodności biologicznej. Gości przywitały Prezes Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku Danuta Grodzicka-Kozak oraz Regionalna Dyrektor Ochrony Środowiska w Gdańsku  Danuta Makowska. Projekt realizowany będzie w ścisłej współpracy dwóch instytucji, WFOŚiGW w Gdańsku jako partnera wiodącego oraz RDOŚ w Gdańsku jako partnera.

Spotkanie było okazją do wysłuchania fachowców związanych z czynną ochroną przyrody – finansujących realizację projektów przedstawicieli WFOŚiGW,  czuwających nad nimi merytorycznie pracowników RDOŚ, zaangażowanego od wielu lat, czynnego naukowca, zarządcy terenów chronionych i mediatora, który od lat pomaga komunikować się zespołom projektowym ze społecznościami lokalnymi.

Podstawowe informacje na temat projektu, jego założeń i zasad realizacji, zreferowała Małgorzata Majerczyk z WFOŚiGW w Gdańsku. Do celów projektu należą m.in.:

  • realizacja działań ochronnych wynikających z planów ochrony i zadań ochronnych ustanowionych dla rezerwatów objętych projektem;
  • stworzenie odpowiednich warunków technicznych i środowiskowych dla zachowania populacji gatunków roślin i ekosystemów objętych projektem;
  • skierowanie zwiększonych środków finansowych na realizację zadań z zakresu zapewnienia bioróżnorodności;
  • stworzenie bądź przywrócenie do funkcji infrastruktury ochronnej, edukacyjnej i turystycznej;
  • podniesienie świadomości środowiskowej i postaw proekologicznych społeczeństwa.

Działania ochronne podejmowane w ramach projektu skupione będą na zachowaniu populacji cennych gatunków roślin tj. cis pospolity, brzoza niska, groszek wielkoprzylistkowy (w rezerwatach „Choczewskie Cisy”, „Cisy nad Czerską Strugą”, „Cisy w Czarnem”, „Mętne” i „Opalenie”), ochronie  muraw kserotermicznych (rezerwaty „Biała Góra”, „Kwidzyńskie Ostnice” i „Miłachowo”) i ekosystemów hydrogenicznych (mechowisk, torfowisk przejściowych, łąk halofilnych i obniżeń międzywydmowych – rezerwaty „Bagno Stawek”, „Białogóra”, „Bocheńskie Błoto”, „Dolina Kulawy”, „Mechowiska Sulęczyńskie”, „Słone Łąki”). Dopełnieniem mają być działania informacyjne i edukacyjne, wśród których zaplanowano m.in. organizację konferencji upowszechniających informacje na temat projektu, warsztaty terenowe dla społeczności lokalnej, artykuły informacyjno-edukacyjne, kalendarze terminowe, budowę i modernizację ścieżek dydaktycznych oraz płotków kierujących ruch turystyczny, budowę i modernizację infrastruktury dodatkowej w postaci np. ław, wiat, stojaków na rowery oraz wykonanie atrakcyjnych tablic informacyjno-edukacyjnych.

Katarzyna Dziędziela i Dorota Siemion z RDOŚ w Gdańsku opowiedziały o czynnej ochronie bioróżnorodności osiemnastu rezerwatów objętych projektem. W celu uporządkowania podejmowanych działań, wyróżnione zostały 4 podprogramy: Cenne gatunki roślin i zwierząt, Murawy kserotermiczne, Siedliska hydrogeniczne oraz Ruch turystyczny.

W pierwszym z nich, Cenne gatunki roślin i zwierząt, zaplanowano m.in.:

  • usuwanie drzew i krzewów konkurencyjnych dla cisa (lata 2017-2020);
  • budowa / demontaż płotu w rezerwatach chroniących cisa przez zwierzyną (w roku 2019);
  • metaplatnacja (def. metoda z zakresu czynnej ochrony przyrody polegająca na sztucznym przesiedlaniu roślin z naturalnego stanowiska na inne)  groszku wielkoprzylistkowego (lata 2017 i 2019);
  • eliminację sosny i brzozy ze stanowisk brzozy niskiej (lata 2017 i 2019);
  • ocenę stanu populacji cennych gatunków roślin i zwierząt (lata 2017-2020);

W programie Murawy kserotermincze przewidziano prowadzenie na terenie trzech rezerwatów przyrody działań takich jak: wypas zwierząt (owiec, kóz, konika polskiego – w latach 2018-2020), budowę i remont infrastruktury do wypasu owiec (w latach 2017-2018) oraz koszenie niedojadów (w latach 2018-2020).

Program Siedliska hydrogeniczne skupiony będzie na działaniach podejmowanych w siedmiu rezerwatach, polegających na koszeniu trzciny i innej roślinności zielnej na torfowiskach (lata 2018-2020), budowie przytamowań ziemnych (rok 2018), montażu urządzeń do pomiaru poziomu wód (rok 2017) oraz analizie zebranych danych monitoringowych.

Ostatni z wyżej wymienionych programów, Ruch turystyczny, ma na celu m.in. edukację poprzez publikację folderów i artykułów prasowych, montaż tablic informacyjnych (lata 2017-2018 oraz 2020), montaż infrastruktury turystycznej (lata 2017-2018 oraz 2020) oraz budowę płotków ograniczających penetrację turystyczną (lata 2017-2018).

O różnorodności ochrony mówił w swoim wystąpieniu Prof. dr hab. Jacek Herbich, reprezentujący Pracownię Geobotaniki i Ochrony Przyrody Katedry Taksonomii Roślin i Ochrony Przyrody Uniwersytetu Gdańskiego . Zaznaczył, że skuteczna ochrona przyrody wymaga znajomości wielu cech ekosystemu oraz podejmowania działań długofalowych, popartych wieloletnią obserwacją. W podejmowanych działaniach niezbędne jest uwzględnianie naturalnych zmian zachodzących  w przyrodzie, dotyczących np. poziomu wód czy roślinności, oraz nasilenia i nowym form antropopresji (def. oddziaływanie człowieka na środowisko).

Barbara Utracka-Minko, Zastępca Dyrektora Pomorskiego Zespołu Parków Krajobrazowych, zaznaczyła, że jeszcze wiele musimy zrobić, by poprawić stan ochrony rezerwatowej w Polsce. Ta forma ochrony przyrody stanowi zaledwie 0.5% terytorium naszego kraju (dla porównania – w Niemczech jest to około 8%). Zwróciła uwagę słuchaczy na inicjatywę Klubu Przyrodników – „Rezerwaty przyrody – czas na comeback!”, prowadzoną w szerokim gronie przyrodników, dążącą do stworzenia współczesnej koncepcji rozwoju ochrony rezerwatowej w Polsce. Więcej informacji na temat tego działania odnajdą Państwo na stronie Klubu Przyrodników .

Ostatnie wystąpienie należało do Katarzyny Stryjek, Mediatora Pomorskiego Centrum Arbitrażu i Mediacji, która w oparciu o wieloletnie doświadczenia mówiła, jak komunikować się ze społecznościami lokalnymi. Podkreśliła, że niezwykle istotne jest włączanie przedstawicieli mieszkańców do prac Zespołu Projektowego oraz uwzględnianie ich opinii i sugestii. Zaangażowanie tej grupy interesariuszy przekłada się nie tylko na ich większą akceptację dla podejmowanych działań, lecz również może przyczynić się do wzmocnienia ich efektu.

Zakończeniem konferencji była żywa dyskusja, wykraczająca poza zaplanowany czas spotkania. Iwona Beszczyńska, Kierownik Zepsołu ds. Ochorny Przyrody i Edukacji Ekologicznej WFOŚiGW w Gdańsku podkreśliła, że o ochronie przyrody warto rozmawiać, na różnych etapach projektu, z różnymi instytucjami i od samego początku, a nie gdy narasta konflikt interesów. Profesor Jacek Herbich dodał, że kluczem do podejmowania działań ochronnych jest wskazanie jej opłacalności, nie tylko w wymiarze przyrodniczym, lecz przede wszystkim ekonomicznym – argument zarobku przemawia do każdego. Bogna Błaszkowska z Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków, zaznaczyła, że w prostej kalkulacji przyroda jest mniej zarobkowa od przedsięwzięć deweloperskich i bez przekonania  co do jej wartości wśród społeczności lokalnych, przegra.

Zachęcamy do obejrzenia relacji z naszej konferencji, przygotowanej przez Północna.tv - zobacz .

Poniżej mogą Państwo pobrać prezentacje wszystkich prelegentów, którzy brali udział w konferencji promującej projekt „Ochrona bioróżnorodności rezerwatów przyrody Pomorza”.

Dwie przedstawicielki WFOŚiGW w Gdańsku udzielają wywiadu Pani Prezes i Pani Dyrektor witają gości konferencji widok na salę pełną uczestników konferencji sala pełna słuchaczy, w tle widać prelegentki Zainteresowani uczestnicy konferencji słuchają Profesora Jacka Herbicha Mapa wskazująca rezerwaty objęte projektem Ochrona bioróżnorodności rezerwatów przyrody Pomorza” Doprecyzowanie zasięgu projektu „Ochrona bioróżnorodności rezerwatów przyrody Pomorza”
ZałącznikWielkośćData
PDF icon Ochrona bioróżnorodności rezerwatów przyrody Pomorza, Małgorzata Majerczyk, WFOŚiGW w Gdańsku710.91 KB19-12-2016
PDF icon Ochrona bioróżnorodności rezerwatów przyrody Pomorza, Katarzyna Dziędziela, Dorota Siemion, RDOŚ w Gdańsku14.38 MB19-12-2016
PDF icon Ochrona różnorodności - różnorodność ochrony na przykładzie wybranych rezerwatów Pomorza - część 1, Prof. dr hab. Jacek Herbich, UG12.95 MB20-12-2016
PDF icon Ochrona różnorodności - różnorodność ochrony na przykładzie wybranych rezerwatów Pomorza - część 2, Prof. dr hab. Jacek Herbich, UG11.22 MB20-12-2016
PDF icon Ochrona bioróżnorodności rezerwatów przyrody Pomorza, Barbara Utracka-Minko, Zastępca Dyrektora PZPK2.1 MB19-12-2016
PDF icon Ochrona przyrody a konsultacje społeczne, Katarzyna Stryjek, Mediator Pomorskiego Centrum Arbitrażu i Mediacji581.39 KB19-12-2016