Ochrona przeciwpowodziowa Gdańska

Data publikacji:  08-06-2017

Mieszkańcom Gdańska ekstremalne zjawiska pogodowe Gdańska znane są nie tylko z filmów czy książek, ale także i z własnych doświadczeń. Intensywne opady nie są rzadkością, powodują liczne podtopienia, zalania, dochodzi nawet do katastrof budowlanych.

Naturalne zlewnie rzek i potoków są zabudowywane, drastycznie zwiększa się ilość wód roztopowych i opadowych odpływających z terenów miasta. Urbanizacja silnie zaburza przebieg naturalnych procesów hydrologicznych, co powoduje wzrost zagrożenia powodziami i podtopieniami na terenie Gdańska.  Problemem są także ścieki roztopowe i opadowe, które bezpośrednio odprowadzane są do wód powierzchniowych, często akwenów użyteczności publicznej.

Zwiększenie bezpieczeństwa przeciwpowodziowego regionu stało się koniecznością. Jak można je zapewnić? Poprzez rozbudowę systemów monitoringu przepływu wody w kanałach na terenach zabudowanych oraz stworzenie systemu sterowania retencją wód opadowych i roztopowych. Ważna jest także kontrola jakości wód deszczowych spływających z terenów silnie zurbanizowanych, a odprowadzanych bezpośrednio do cieków powierzchniowych.

Zespół naukowców Katedry Hydrotechniki Wydziału Inżynierii Lądowej i Środowiska Politechniki Gdańskiej zakończył realizację projektu „Sterowanie retencją wód opadowych i roztopowych oraz prognozowanie zagrożenia powodziowego w przymorskiej zlewni zurbanizowanej”. Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku udzielił dotacji na realizację tego zadania. Wartość projektu to ponad 411 000 zł, w tym dofinansowanie ze środków WFOŚiGW w Gdańsku – prawie 324 000 zł.

Projekt koncentrował się na obszarze zlewni Potoku Strzyża. Wykonane zostały prace terenowe, dzięki którym zaktualizowane zostały informacje na temat sieci hydrologicznej potoku. Naukowcy oszacowali długości poszczególnych odcinków cieku, spadki koryta, nachylenie skarp, geometrię koryt.

Źródło Potoku Strzyża leży na Wzgórzach Migowskich. Całkowita powierzchnia zlewni to 34 m2, długość potoku to 13 km. Spadki cieku są bardzo zróżnicowane i średnio wynoszą około 1%. Potok ma odcinkowo górski charakter. W górnym biegu nie są umocowane koryta. Wszystko to powoduje silną erozję i przenoszenie rumowiska potoku z terenów leśnych na miejskie, skanalizowane odcinki zlewni.

W ramach projektu rozbudowany został system monitoringu hydrologicznego Potoku Strzyża. Zamontowanych zostało 11 stacji pomiarowych, które kontrolują poziom wody w korytach cieku oraz zbiornikach retencyjnych, a także w jednym przypadku wysokość opadów. Pozwala to na kontrolę przepływów w korytach Potoku Strzyża oraz sterowanie retencją zbiorników. Monitorowana jest jakość wód potoku.  

Podczas realizacji projektu wykonywane były symulacje komputerowe. Dzięki zdobytej wiedzy możliwe stało się udoskonalenie pracy zbiorników retencyjnych, określenie miejsc krytycznych w czasie przechodzenia fal wezbraniowych podczas powodzi, sprecyzowanie zależności pomiędzy podziemną i naziemną siecią melioracyjną w ujściowym odcinku Potoku Strzyża, zagrożonym cofką od strony Martwej Wisły. Wszystko to pozwoli określić zagrożenie powodzią i zalaniami, które powstają na skutek ekstremalnych zjawisk atmosferycznych. I wówczas szybko zareagować.

Ale to nie jedyna korzyść z realizacji tego projektu. Naukowcy z Politechniki Gdańskiej stworzyli także system, dzięki któremu możliwe jest obliczenie ilości zanieczyszczeń odprowadzanych wodami Potoku Strzyża do Martwej Wisły. Wiedzę tę można wykorzystać chroniąc naturalne zasoby wodne, w tym wody Zatoki Gdańskiej, do których spływają ścieki opadowe z obszarów silnie zurbanizowanych.

W ramach projektu opracowane zostały metody ochrony przeciwpowodziowej. Wykorzystane one zostaną podczas prac na kolejnych problematycznych ciekach Trójmiasta. Wszystkie wyniki pomiarów, badań oraz opracowane rozwiązania eksperci z Politechniki Gdańskiej przekazali bowiem firmie Gdańskie Wody. Rezultaty badań zostały również zaprezentowane na konferencjach i seminariach oraz w publikacjach naukowych.

Sonda pomiaru poziomu wody w korycie Potoku Strzyża zamontowana w rejonie zbiornika Srebrzysko w Gdańsku (fot. Patrycja Mikos- Studnicka) Sonda pomiaru poziomu wody w zbiorniku retencyjnym Uphagena w Gdańsku (fot. Patrycja Mikos- Studnicka) Szafka z urządzeniami zapisu i transmisji danych rejestrowanych przez sondę pomiaru poziomu wody w zbiorniku retencyjnym Jasień w Gdańsku (fot. Patrycja Mikos- Studnicka)